Đội ngũ trí thức đóng góp ý kiến cho dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Dự và chủ trì Hội thảo có ông Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Nguyễn Thái Học, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các Đoàn thể Trung ương; ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Phát biểu gợi mở một số nội dung góp ý, ông Nguyễn Thái Học Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các Đoàn thể Trung ương đề nghị các nhà khoa học tập trung nhìn nhận đánh giá về quá trình đổi mới tư duy của Đảng trong xây dựng văn kiện; nêu ý kiến về vị thế, vai trò, tầm quan trọng của khoa học, kỹ thuật, của Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật, vai trò của đội ngũ trí thức được nhìn nhận đánh giá như thế nào trong dự thảo văn kiện. Đặc biệt là góp ý của các nhà khoa học vào một trong những nội dung mới của văn kiện của Đại hội XIV khi xác định lấy khoa học công nghệ, đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số là  động lực chính để phát triển.

Tại hội thảo, các ý kiến thống nhất đánh giá dự thảo văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được chuẩn bị công phu, khoa học, phản ánh tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và khát vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nêu ý kiến, PGS. TS Đặng Văn Thanh, nguyên Chủ tịch Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam cho rằng, sau gần bốn thập niên đổi mới, đất nước ta đã vươn lên mạnh mẽ, song cũng đang đối diện với những giới hạn mới của mô hình tăng trưởng cũ - một mô hình dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ.

Mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất chất lượng, hiệu quả đã được thực hiện nhưng chưa thực sự mạnh mẽ. Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa tham gia tích cực vào đổi mới mô hình tăng trưởng và chưa trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, cho công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

“Muốn bứt phá, chúng ta buộc phải sớm chuyển sang nền kinh tế dựa trên tri thức, sáng tạo và năng lực lãnh đạo quốc gia, mà ở đó con người chính là hạ tầng mềm của sự phát triển” ông Thanh đặt vấn đề.

Theo PGS. TS Đặng Văn Thanh, một trong những yếu tố tác động đến phát triển kinh tế nhanh, bền vững, có hiệu quả là phải quan tâm nguồn nhân lực chất lượng cao. Dự thảo Báo cáo Chính trị nhấn mạnh đột phá về nhân lực, cho xây dựng đất nước và phát triển kinh tế. Đây là bước tiến lớn về tư duy.

Tuy nhiên, trong mô hình kinh tế mới, mô hình tăng trưởng mới không thuần túy chỉ là nguồn nhân lực có chất lượng, được đào tạo mà cần quan tâm chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao, đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài.

Góp ý đối với một số nội dung của văn kiện, PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và phát triển cộng đồng cho rằng dự thảo văn kiện cần tiếp tục làm rõ hơn vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như trụ cột của nền kinh tế tri thức.

Bà An nhận định, mặc dù văn kiện đã đề cập đến mục tiêu phát triển khoa học công nghệ song chưa  thực sự nhấn mạnh đến tính đột phá về cơ chế, nguồn lực và môi trường sáng tạo. Bởi vậy đề nghị trong văn kiện xác định rõ hơn việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới, sáng tạo quốc gia, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, nhà nước tạo khung thể chế thuận lợi, các viện - trường là lực lượng nghiên cứu nền tảng, xã hội là môi trường khuyến khích sáng tạo. Cần mạnh dạn trao quyền tự chủ cao hơn cho các tổ chức nghiên cứu công lập, đồng thời hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm nhà nước – tư nhân hỗ trợ đổi mới, sáng tạo.

PGS.TS Bùi Thị An cũng đề nghị văn kiện dành một mục riêng hoặc nội dung nổi bật hơn về phát triển nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao gắn với cơ chế trọng dụng nhân tài.

“Đây là khâu đột phá của mọi đột phá. Cần có chính sách dài hạn, thực chất về môi trường làm việc, vật chất để thu hút và giữ chân các nhà khoa học giỏi, đặc biệt là thế hệ trẻ” bà An nói.

Ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khẳng định, những ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ được tập hợp và báo cáo lên Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương và Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn cho các văn kiện trình Đại hội.