từ khóa: # bảo tồn di sản

Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn không chỉ là kho tàng địa chất quý giá mà còn là không gian văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản, chính người dân với vai trò chủ thể đang trở thành lực lượng nòng cốt, góp phần gìn giữ cả hệ sinh thái tự nhiên lẫn bản sắc văn hóa truyền thống.

Giữa muôn vàn tinh hoa ẩm thực vùng miền, bánh cuốn Thanh Trì vẫn giữ cho mình vị thế riêng trong lòng người Hà Nội bởi hương vị thanh nhẹ, tinh tế và chiều sâu văn hóa bền bỉ qua nhiều thế hệ. Với sự kiện nghề làm bánh cuốn Thanh Trì chính thức được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là sự tôn vinh một món ăn, mà còn là sự ghi nhận đối với cả một cộng đồng đã gìn giữ, trao truyền giá trị truyền thống qua thời gian.

Dự án “Các hành trình du lịch di sản trong thành phố Hà Nội” đã được triển khai với 4 hành trình du lịch di sản kết nối 28 di tích tiêu biểu trên địa bàn Thủ đô. Phóng viên Báo Đại đoàn kết có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Thị Hiệp, chuyên gia kỹ thuật quốc tế - Cơ quan Hợp tác Kỹ thuật quốc tế (Bộ Ngoại giao Pháp) về tiềm năng của dự án đang mở ra cách tiếp cận mới trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của Thủ đô.

Sau Tết Nguyên đán, khi dư âm sum họp còn chưa kịp lắng xuống, khắp các miền quê, phố thị lại bước vào mùa lễ hội đầu xuân. Lễ hội – vốn là không gian thiêng liêng của ký ức cộng đồng – hôm nay đang đứng trước những biến chuyển mạnh mẽ của đời sống hiện đại. Giữ được hồn lễ giữa dòng chảy ấy, là bài toán không chỉ của ngành văn hóa, mà của cả xã hội.

Hàng năm, cả nước tổ chức trên 8.000 lễ hội, tập trung chủ yếu vào mùa Xuân. Con số ấy cho thấy đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa cộng đồng vô cùng phong phú và bền bỉ. Nhiều hội làng đã trở thành dấu ấn văn hóa, thu hút đông đảo nhân dân và du khách.

Sáng 23/2 (mùng 7 Tết), Lễ hội Khai hạ - Cầu an diễn ra trang trọng tại Lăng Đức Tả quân Lê Văn Duyệt (còn gọi là Lăng Ông Bà Chiểu, TP Hồ Chí Minh) đã thu hút đông đảo người dân và du khách. Đây là sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của người dân Nam Bộ và TP Hồ Chí Minh, được duy trì thường niên với ước nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Quảng Ninh đặt mục tiêu phát triển 13 làng nghề thành sản phẩm văn hóa, du lịch.

Sau khi chuyển đổi công năng, di tích Cơ Mật Viện sẽ trở thành trung tâm sáng tạo, trình diễn và thực hành văn hóa nghệ thuật, nhằm phát huy hết giá trị của di sản.

Lễ hội Chùa Hương năm Bính Ngọ 2026 sẽ diễn ra từ ngày 18/2 đến 11/5 (tức mùng 2 tháng Giêng đến 25 tháng Ba âm lịch), với chủ đề xuyên suốt “An toàn - thân thiện - chất lượng”. Không chỉ là mùa sinh hoạt văn hóa - tín ngưỡng lớn của người dân và du khách thập phương, lễ hội năm nay còn được đặt trong kỳ vọng trở thành bước chuyển quan trọng của chiến lược phát triển du lịch bền vững vùng di sản Hương Sơn.

Ngày 9/1, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội), Cục Văn hoá các dân tộc Việt Nam đã tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch công tác năm 2026.

Một ngôi nhà gỗ “lạ” xuất hiện ngay trước lối vào lăng Hoàng thái hậu Từ Dụ ở Huế sau đợt trùng tu đã khiến dư luận và giới nghiên cứu di sản không khỏi băn khoăn. Không chỉ vì một kiến trúc mới “mọc lên” trong không gian vốn quen thuộc, mà bởi câu hỏi căn bản hơn: trong bảo tồn di sản, đâu là ranh giới giữa thiện chí và tùy tiện?

UBND thành phố Hà Nội vừa có đề nghị gửi Bộ Xây dựng về việc điều chỉnh tổ chức chạy tàu, trong đó tàu khách từ phía nam dừng tại ga Hà Nội, tàu khách từ phía bắc sẽ dừng ở ga Gia Lâm

Sáng 30/12, tại xã Long Sơn (TP Hồ Chí Minh), UBND xã Long Sơn đã làm việc với Báo Đại Đoàn Kết về kế hoạch phối hợp tổ chức hội thảo về bảo tồn, phát huy giá trị Đạo Ông Trần – Nhà Lớn và kết hợp phát triển du lịch Long Sơn. Từ đó, tìm giải pháp gìn giữ di sản văn hóa đặc sắc của địa phương, đồng thời mở hướng phát triển du lịch bền vững cho địa phương.

Thực tiễn bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể cho thấy: để di sản không chỉ “sống lại” trong ký ức, mà “sống” bền vững trong đời sống đương đại, không thể thiếu một điểm tựa chính sách đủ mạnh. Tại xã Hội Hoan, tỉnh Lạng Sơn, Chương trình MTQG phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021–2030 (Chương trình 1719) đang phát huy vai trò đó, từng bước tạo hành lang, nguồn lực và động lực để múa sư tử mèo được gìn giữ, lan tỏa và gắn bó chặt chẽ với cộng đồng.

Giữa nhịp sống đang đổi thay từng ngày của vùng biên xứ Lạng, nơi những nếp nhà trình tường của đồng bào Tày, Nùng tựa mình bên sườn núi, có một loại hình văn hóa dân gian đang được đánh thức, hồi sinh và lan tỏa trở lại trong đời sống cộng đồng. Đó là điệu múa sư tử mèo – di sản văn hóa phi vật thể mang đậm bản sắc, từng có thời gian đứng trước nguy cơ mai một, nay đang dần “sống lại” ở xã Hội Hoan, tỉnh Lạng Sơn.

Không còn là nghi lễ xa lạ hay “thuộc về người lớn tuổi”, chầu văn đang dần trở thành không gian văn hóa được nhiều bạn trẻ tìm đến để trải nghiệm, nghiên cứu và lan tỏa.

TPHCM đang đẩy mạnh nhiều giải pháp bảo tồn, trùng tu và “làm sống lại” các di tích lịch sử - văn hóa, hướng tới biến ký ức đô thị thành tài nguyên du lịch có giá trị. Từ những di sản từng trải qua giai đoạn chiến tranh bị tàn phá và xuống cấp, TPHCM muốn tạo ra những không gian giáo dục cộng đồng, điểm đến văn hóa và nguồn thu bền vững cho “công nghiệp không khói”.

Ở tuổi 80, Nghệ nhân Phạm Thị Tắng vẫn đều đặn cất lên lời hát Xường, cùng người dân dựng cây bông, múa vòng quanh tiếng trống chiêng trong lễ hội Pồn Pôông. Cả cuộc đời bà, đã gắn bó với văn hóa Mường, miệt mài phục dựng, truyền dạy và mang di sản đi xa, để lễ hội Pồn Pôông, linh hồn của người Mường không bị lãng quên giữa nhịp sống hiện đại.

Di sản văn hóa đang bước vào một giai đoạn mới, chuyển từ việc bảo tồn nguyên trạng sang phát huy giá trị bền vững. Hướng đi này không chỉ giúp gìn giữ bản sắc truyền thống mà còn tạo ra lợi ích thiết thực về văn hóa, giáo dục, du lịch và kinh tế, đồng thời khơi dậy trách nhiệm và niềm tự hào của cộng đồng.

Thời gian qua ở nhiều địa phương cho thấy hướng đi đúng đắn trong việc biến di sản thành sức mạnh kinh tế. Theo các chuyên gia, kinh tế di sản sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế. Kinh tế di sản là động lực quan trọng để bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc.